Een kleine gids voor een zorgeloos leven: Marcus Aurelius’ overpeinzingen

marcusaureliusAan de oevers van vreemde rivieren, ver weg van huis en haard, schreef de Romeinse keizer en filosoof Marcus Aurelius zijn gedachten op, gewoon onder elkaar. Een lang en bewogen leven bewoog zich daar, tijdens veldtochten die de vredelievende keizer gedwongen was te ondernemen, langaam richting het einde. Een mensenleven werd aan die oevers overdacht, en het resultaat kennen we als de Overpeinzingen, een van de meest inspirerende filosofische werken uit de oudheid.

Hersenspinsels van een keizer-filosoof
De hersenspinsels van deze keizer-filosoof gelden tot op de dag van vandaag als een bron van inspiratie voor wie op zoek is naar balans, naar geluk en naar een vreedzaam en tevreden leven. Hoewel de ideeën van Marcus Aurelius soms regelrecht uit het zenboeddhisme lijken te komen, wordt de stoïcijnse filosofie meestal gezien als de stroming die het meeste invloed heeft gehad op Marcus Aurelius.

Uit welke bronnen Marcus Aurelius ook heeft geput tijdens zijn leven, zijn schrijfsels vormen nog altijd een inspirerende ‘gids’  voor wie een waarlijk zorgeloos leven wil.

3 tips voor een zorgeloos leven
De lijst met wijsheden in Overpeinzingen is eindeloos. Wie alles in zich op wil nemen, zal het hele werkje moeten lezen. Hieronder een tipje van de sluier in de vorm van drie onweerlegbare adviezen om het leven simpeler, vrediger en beter te maken.   

1. Allereerst: wat je denkt is krachtiger dan je denkt. Dat wil zeggen: hoe goed je jezelf voelt en gedraagt, hangt in sterke mate af van de kwaliteit van je eigen gedachten, aldus Marcus Aurelius. Zorg er dus voor dat de kwaliteit van je denken altijd hoog is; alleen dan is je kwaliteit van leven ook hoog. Omgekeerd geldt ook: dat wat je niet denkt, verdwijnt als sneeuw voor de zon. Met andere woorden: er is niets dat een mens van zijn stuk kan brengen, behalve zijn eigen gedachten:

Zet het idee ‘Ik ben gekwetst’ van u af en meteen zal het gevoel ervan verdwijnen; laat het idee van kwetsbaarheid vallen en het onheil zelf zal verdwijnen.

2. Ten tweede: denk niet dat je een rustiger omgeving moet opzoeken om tot rust te komen. Vlucht nergens vandaan, zegt Marcus Aurelius. Verspil je energie niet aan wanhopig zoeken naar een vredige plek: de meest vredige plaats die je ooit zult vinden, is immers altijd en overal binnen handbereik:

Nergens kan een mens een kalmer of vrediger verblijfplaats vinden dan in zijn eigen ziel.

3. Onthoud tenslotte, dat het in een zoektocht naar geluk geen zin heeft je te verliezen in het bedenken van eindeloze regels en methoden. Er is eigenlijk, volgens Marcus Aurelius, maar een enkele regel: houd het zo simpel mogelijk:

Laat uw leefregels kort zijn en doelgericht, dan zullen zij al uw zorgen verdrijven, en u weer onbezwaard de bezigheden doen hervatten.

 

Meer lezen van Marcus Aurelius?
De vertaalde fragmenten zijn afkomstig uit Marcus Aurelius’ Overpeinzingen, een boekje waar ik af en toe, ter inspiratie, uit citeer:

Overpeinzingen, Marcus Aurelius Antoninus
Vert. uit het Grieks door de Stichting School voor Filosofie
Amsterdam, De Driehoek
ISBN 9060302249

Advertenties

3 gedachten over “Een kleine gids voor een zorgeloos leven: Marcus Aurelius’ overpeinzingen

  1. Ja, Marcus Aurelius geeft te denken, zogezegd. Ik ken alleen de meer recente vertaling naar het Nederlands, van Simone Mooij-Vlak. Hieronder de Biblion-recensie van die vertaling (bij Bol.com), die uitkwam bij Ambo (2006) en inmiddels al vele malen herdrukt is.
    “Keuze uit de integrale vertaling (a.i. 94-42-217-6) van de filosofische notities van de Romeinse keizer Marcus Aurelius (121-180 na Chr.). Dit was niet de eerste Nederlandse vertaling van deze sterk persoonlijk getinte zelfbespiegelingen van deze keizer-filosoof – in 1979 verscheen b.v. onder de titel ‘Overpeinzingen’ de Nederlandse vertaling door de ‘School voor Filosofie’ (a.i. 88-15-174-3) – maar wel de meest moderne, getrouwe en begrijpelijke. De in het Grieks gestelde notities bevatten een soort filosofisch gewetensonderzoek, waardoor we zijn persoonlijkheid en morele opvattingen goed leren kennen. Ze waren waarschijnlijk voor eigen gebruik bedoeld. Er is geen sprake van een samenhangend betoog, eerder van een verzameling gedachten en leefregels. Beknopte inleiding en bibliografie. Deeltje uit een reeks proeven van uitgaven in de Ambo-Klassiekenserie. Formaat: 10,5 x 15 cm. Duidelijke druk, krappe marge”

    1. Hartelijk dank Han, voor je reactie en voor het toevoegen van een meer recente vertaling. Ik heb dit oude boekje al een tijd in bezit en ben er wat aan gehecht geraakt, maar het is mooi dat er een prachtige en meer moderne vertaling bestaat die wat toegankelijker is. Veel dank dus voor je tip!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s