Een verborgen theater in Rome

Dit is een aflevering in de serie Straatverhalen van Rome.

Theatre-of-Pompey

Reconstructie van het Theater van Pompeius (foto: Wikimedia)

Tussen de gezellige wirwar van wijnbarretjes, bakkers en restaurants rond het Campo de’ Fiori in Rome vind je een plein dat is vernoemd naar een theater Piazza del Teatro di Pompeo. Toch zul je, wanneer je ernaartoe wandelt, nergens een teatro vinden. Om het theater te zien zou je namelijk onder de grond moeten kunnen kijken.

Helikopterview

Er is nog een optie, die helaas al even onuitvoerbaar is: wanneer je in een helikopter boven dit deel van Rome zou zweven, zou je in het huidige stratenplan nog de vorm herkennen van het theater dat hier in de oudheid werd gebouwd in opdracht van de grote Romeinse generaal Pompeius. Piazza del Teatro di Pompeo is vernoemd naar dat theater, hoewel het zich gek genoeg niet precies op de plek bevindt waar het theater echt moet hebben gestaan. In de plattegrond van de huidige stadswijk zie je namelijk, zoals ik hierboven al even aanstipte, de contouren van het theater nog altijd terug in de loop en ligging van Piazza del Biscione, Via del Biscione, Largo di Torre Argentina en Via dei Giubbonari.

Pompeius’ theater

Het theater van Pompeius werd al in 55 v.Chr. gebouwd. Niet alleen vanwege de pracht en grootsheid van het project was dat bijzonder te noemen; het was ook het eerste stenen theater dat in Rome verrees. Theatrale voorstellingen, voordrachten en gladiatorenspelen werden natuurlijk al langer gehouden, maar de arena’s en theaters die daarvoor werden gebruikt bestonden lange tijd uit weinig meer dan tijdelijke, houten tribunes. Gnaeus Pompeius Magnus (106-48 v.Chr.), ook wel bekend als Pompeius de Grote, had genoeg van die krakkemikkige constructies en liet in 55 v.Chr. voor het eerst een permanent theater van steen bouwen in Rome.
Het werd een gigantisch complex, dat plaats bood aan ongeveer 30.000 toeschouwers. Pompeius’ theater bestond uit een cavea (een halfronde tribune zoals die ook bij Griekse theaters gebruikelijk was), een podium aan de rechte zijde van de halve cirkel en, achter het podium en de podiummuur (scaena), een grote rechthoekige ruimte waar overdekte zuilengalerijen en groene bomen elkaar afwisselden. Deze groene oase stond bekend als het ‘heilige bos’. Het moet een fijne plek zijn geweest om bij regen of juist felle zon even te schuilen, al beweerden loslippige roddelaars dat het vooral een ontmoetingsplek was voor geliefden en prostituees.

 

Een moordlocatie

Helaas is er van het hele complex van Pompeius’ theater vrijwel niets overgebleven. Een klein deel van de oostelijke porticus is opgegraven aan het plein Largo di Torre Argentina en sommige van de oorspronkelijke muren en gewelven kun je nog zien in de kelders van een aantal gebouwen aan de Via di Grotta Pinta. De exacte locatie van het theater en hoe het er precies uit heeft gezien, is dan ook voornamelijk bekend dankzij een overgeleverd fragment van de Forma Urbis Romae, een marmeren stadsplattegrond van Rome uit de derde eeuw n.Chr.

Zo weten we bijvoorbeeld ook dat er aan de oostzijde van het theater een gebouw stond, de Curia Pompei, waarin senaatsvergaderingen werden gehouden wanneer de vergaderzaal op het Forum Romanum niet beschikbaar was. Tussen de jaren 55 en 20 v.Ch. gebeurde daar iets gedenkwaardigs, dat volgens keizerbiograaf Suetonius (70-140 n.Chr.) “door onmiskenbare voortekens” reeds was aangekondigd: het is de plek waar Julius Caesar op 15 maart van het jaar 44 v.Chr. werd vermoord, tijdens een senaatsvergadering die, wegens omstandigheden, in het Theater van Pompeius plaatsvond.

Het gebied van het Theater van Pompeius; detail van een kaart van Rome uit 1593 van Antonio Tesmpesta.

Het gebied van het Theater van Pompeius; detail van een kaart van Rome uit 1593 van Antonio Tesmpesta. Foto: Theatreofpompey.com

Pluimvee

Terug naar Piazza del Teatro di Pompeo. In het verleden stond dat plein bekend als Piazza Pollarola of Pollaroli, zoals men kon afleiden uit een stadsplattegrond uit 1748. Die naam was afgeleid van de markt die er tot de 15de eeuw werd gehouden op het plein – een markt die volledig was gericht op pluimvee, pollame in het Italiaans. Met die bloeiende handel wist een zekere Ceccolo Pichi zich zo te verrijken, dat hij in 1460 aan het plein een prachtig palazzo liet bouwen (nummer 43). Op de eerste verdieping kun je, boven het raam, zijn naam nog in een inscriptie lezen: CECHOLUS DE PICHIS. Ceccolo trouwde met Anastasia Tartari en kreeg met haar een zoon: Girolamo Pichi. Pichi junior trad op zijn beurt in het huwelijk met Geronima Alberini en liet samen met haar palazzo Pichi Manfroni Lovatti bouwen, even verderop aan de Corso Vittorio Emanuele II.

 

Advertenties

7 gedachtes over “Een verborgen theater in Rome

  1. Weer een interessante aflevering in wat een indrukwekkende serie begint te worden. “De plek waar Julius Caesar vermoord is”, is te bezoeken: in de kelder van restaurant Da Pancrazio aan de Piazza del Biscione 92 (bij Campo de Fiori om de hoek). De “bloedspatten” zitten er nog op de muur. Zie voor meer info: http://www.dapancrazio.it. Woensdag gesloten

  2. Pingback: Het verhaal achter Campo de’ Fiori, de bekendste markt van Rome | Orpheus Kijkt Om

  3. Pingback: De burgeroorlog in het oude Rome | Orpheus Kijkt Om

  4. Pingback: Mussolini, de tempels en de katten | Orpheus Kijkt Om

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s