Januari, de maand met twee gezichten

 

Janus

 

Terugkijken op het jaar dat voorbij is, en vooruit kijken naar wat er komen gaat in het nieuwe jaar. Dat is waar veel mensen bewust of wat minder bewust mee bezig zijn rond de jaarwisseling.

Natuurlijk zit ook hier meer geschiedenis achter dan je op het eerste gezicht misschien zou vermoeden. Dat achter- en vooruit kijken wordt namelijk wel heel letterlijk verpersoonlijkt in de Romeinse god Janus. Precies, de god waarnaar onze maand janu-ari nog altijd vernoemd is.

Janus had twee gezichten. Dat kwam goed uit, want hem was de taak toevertrouwd om te waken over alle doorgangen – deuren, poorten, drempels. Daarmee was hij direct ook de god van ‘het begin’.

In Rome was er een speciale tempel voor Janus, vlak bij het grote Forum Romanum. De tempel bestond uit twee poorten, met daartussen een cultusbeeld van Janus, traditioneel afgebeeld met twee bebaarde gezichten. De poorten van Janus stonden, onder andere volgens de geschiedschrijver Plutarchus, open in tijden van oorlog, maar waren gesloten wanneer er vrede heerste.

Dat openen en sluiten van de poorten van Janus is een aantal keren gedocumenteerd. Zoals in 66 na Christus, toen keizer Nero ze liet sluiten ter ere van de overwinning op de Parthen (woonachtig in het huidige Iran). Hij liet zelfs speciale munten slaan met de tekst: ‘Pace Populis Romanis Ubique Parta Ianum Clusit’ – oftewel: ‘Hij sloot de poort van Janus toen het Romeinse volk overal vrede genoot.’

Naast de tempel, waarvan geen archeologische resten meer zichtbaar zijn, werd aan het begin van de vierde eeuw de Boog van Janus in Rome opgericht. Het monument werd gebouwd bij het Forum Boarium, de antieke Romeinse veemarkt, en is redelijk goed bewaard gebleven.

De Januspoort in Rome, een ets van Giovanni Battista Piranesi (1756)

De Januspoort in Rome, een ets van Giovanni Battista Piranesi (1756)

Zo vlak na de jaarwisseling is er minder aandacht voor de overgang en meer voor het nieuwe begin. Zo ook voor deze website, die het nieuwe jaar onder het wakend oog van Janus met een hele nieuwe ‘look’ begint. Om deze eerste dag van het nieuwe jaar en de nieuwe site goed te beginnen sluiten we af met een mooie eerste dag-gedachte:

De eerste dag

Als ’s morgens het licht
door de gordijnen dringt
smelten je laatste dromen.

Er klinken geluiden
uit de achtertuinen
een buurman stapelt stenen
een rammelende kettingkast.

Het is vandaag de eerste dag
om met iets te beginnen
waar niemand aan begon.

© Fetze Pijlman, Plint

Meer lezen over de god Janus? Neem een kijkje op Livius.org (Engels).

Advertenties

2 gedachtes over “Januari, de maand met twee gezichten

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s