De voorgangers van Jezus

De dood van Adonis, Luca Giordano

Vandaag staat voor veel mensen in het teken van de wederopstanding uit de dood van Jezus Christus. Zoals met grote feesten wel vaker het geval is, gaat de traditie van deze viering in de vroege lente veel verder terug dan het jaar nul. De meeste mensen weten bijvoorbeeld wel dat Pasen haar oorsprong vindt in het Joodse Pesach, alhoewel beide vieringen al zo’n 2000 jaar geleden officieel losgekoppeld zijn van elkaar.

Maar we kunnen op meerdere plekken ‘voorgangers’ vinden. Zo is er de oude mythe van Adonis, de jaarlijks stervende en herrijzende Griekse god. De jonge Adonis was zo mooi dat hij Venus zelf wist te bekoren. Zij was op haar beurt zo hopeloos verliefd dat ze steeds bang was hem te verliezen, als hij weer op jacht ging in de bossen: ‘Maar jij, mijn lief, – jaag niet op leeuwen, op geen enkel diersoort dat net als zij geen laffe rug, maar open aanvalskracht vertoont; want anders zal jouw moed ons beider noodlot zijn…’

Haar vermoeden werd waarheid; Adonis werd verscheurd door wilde honden en stierf. Venus was ontroostbaar, maar liet het er niet bij zitten: ‘mijn verdriet wordt nu voor eeuwig een eerbewijs aan jou, Adonis; jaarlijks zal jouw dood worden vertoond en herbeleefd, een naklank van mijn klagen. Meer nog: je bloed zal in een bloem uitbloeien; want als ooit Persephone de kans kreeg om een nimf te transformeren tot geurig pepermuntblad, is het mij dan niet vergund mijn jonge held een nieuwe vorm te geven?’ Bij die woorden drupte zij zoete nectar in zijn bloed. Nog geen uur daarna is uit dat bloed een nieuwe bloem ontloken (…) Maar die nieuwe bloem biedt korte vreugde, omdat zij, broos van bouw en kwetsbaar door haar licht gewicht, geknakt wordt door de wind, waaraan zij ook haar naam dankt: windroos.’

Het houdt niet op bij de Grieken; Adon is waarschijnlijk afkomstig van een Fenicisch woord dat ‘heer’ betekent – Baäl in het Babylonisch. Dat was ook de aanspreektitel van de Babylonische god Tammuz, de zoon/minnaar van Ishtar. Ook zijn dood werd, net als die van Adonis, elk jaar beweend. Ook hij kwam terug uit de dood, nadat zijn geliefde hem uit de onderwereld had opgehaald.

Tammuz zou op zijn beurt weer een voorganger vinden in Dumuzi, de Sumerische herder wiens dood jaarlijks werd herdacht, zodat zijn bloed het land weer vruchtbaar zou maken.

De vroege lente vraagt blijkbaar, in alle tijden en overal en nergens op de wereld, om een zoenoffer. Vlak voordat wij (mensen) nemen van wat de aarde vanaf het voorjaar zo genereus aan ons geeft, moeten we een offer brengen; iets geven. Van Dumuzi naar Tammuz en van Adonis tot Jezus Christus, die voor veel mensen vandaag centraal staat, is dat ook in deze tijd nog een mooie gedachte voor de (paas)zondag.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s