Via A. Torlonia: van de Spaanse Trappen tot Mussolini’s bunkers

In Rome liggen de verhalen uit het verleden letterlijk op straat. Aan de hand van straatnamen die je op de bordjes – sinds 1814 van marmer dankzij paus Pius VII – kunt lezen, wandel je de geschiedenis van de eeuwige stad letterlijk achterna. Vrijwel iedere via, vicus of viale is namelijk vernoemd naar een persoon of gebeurtenis die het leven van de stad Rome op de een of andere manier getekend heeft.

Vandaag wandelen we over de Via Alessandro Torlonia en nemen meteen een kijkje in het aangrenzende park dat dezelfde familienaam draagt, Villa Torlonia.

Casino Nobile, Villa Torlonia
Casino Nobile, Villa Torlonia

DE FAMILIE TORLONIA

Sommige familienamen duiken in Rome zo vaak op dat je wel aanvoelt dat ze op de een of andere manier een stempel op de geschiedenis van de stad hebben gedrukt. Borghese, bijvoorbeeld, of Barberini. Een naam die wat minder bekend is, maar waar een straat en een heel park naar is vernoemd, is Torlonia.

Hoewel de Via Alessandro Torlonia even buiten het centrum van de stad ligt, aan de Via Nomentana, begint het verhaal van de familie hartje stad, bij de Spaanse Trappen. De familie Torlonia dreef daar, op Piazza di Spagna, handel in stoffen en kleermaken. Die handel floreerde zo dat de Torlonia’s het zich konden permitteren een eigen, kleine bank op te richten.

De vergaarde rijkdom leverde hen tevens een zekere status op: de familie Torlonia zou een van de laatste Romeinse families zijn die een adellijke titel van de paus ontving. De familienaam Torlonia is in de Romeinse volksmond in de loop der jaren synoniem geworden voor onmetelijke rijkdom.

PRACHTIG PARK

Giovanni Torlonia kocht in 1797 een wijngaard aan de Via Nomentana, een van de uitvalswegen van Rome. Hij liet het groene gebied door Giuseppe Valadier inrichten als een prachtig park, volgens de laatste Europese ‘mode’ in de landschapsarchitectuur. Villa Torlonia werd een oase van groen in de stad, met fonteinen, wandelpaden en een centraal landhuis (Casino Nobile). Tegenwoordig is het Casino Nobile een museum, waar je de kunstcollectie van de familie kunt bewonderen (onder andere werk van Canova) en waar momenteel de tentoonstelling Tesori di Luigi XIV. Arazzi di Raffaello, Vouet, Rubens e Le Brun huist.

EEN HUIS VOOR MUSSOLINI

Halverwege de 20ste eeuw, toen de familie Torlonia het Casino Nobile niet meer in gebruik hadden, vond een ander gezin er onderdak. Voor het symbolische bedrag van 1 Lire per jaar mocht de familie Mussolini er zijn intrek nemen. Tot ongeveer 1943 woonden ze er prinsheerlijk, maar vanaf de latere oorlogsjaren begon Benito Mussolini te vrezen voor zijn leven – en dat van zijn familie. Hij maakte van de wijnkelders in Villa Torlonia zijn schuilplaats; ze werden omgebouwd tot stevige bunkers. Nadat Mussolini en zijn gezin gevlucht waren werd het hele park van de Villa Torlonia in gebruik genomen door de geallieerden. De oorlog beschadigde het park flink, maar inmiddels is alles weer in oude glorie hersteld. Dit jaar wordt begonnen met een nieuw project in het park van de Villa Torlonia: het Museo della Shoah di Roma (het Holocaust Museum).

HET UILENHUISJE

Tegenwoordig is het park van de Villa Torlonia een heerlijk rustige, groene bezienswaardigheid in Rome, op gepaste afstand van de drukte van mega-monumenten als het Colosseum en de Sint-Pieter. Je kunt op het terras van La Limonaia een kopje koffie drinken of uitgebreid lunchen, een stukje wandelen tussen het groen en natuurlijk het museum bezoeken. Mijn persoonlijke favoriet ligt wat achter in het park verscholen: het Casina delle Civette, oftewel het ‘uilenhuisje’. Dit gebouw is een vreemd aandoende mix van architectonische stijlen, die het geheel een uiterlijk geven dat zowel aan Zwitserse Alpen als aan sprookjes doet denken.

Casina delle Civette, Villa Torlonia
Casina delle Civette (detail), Villa Torlonia

Tot 1938 was dit het huis van de ietwat zonderlinge Giovanni Torlonia junior. Het werd al in 1840 gebouwd in opdracht van Alessandro Torlonia en stond oorspronkelijk bekend als de ‘Capanna Svizzera’ (Zwitserse Hut), een informele plek om de wat stijvere villa af en toe te kunnen ontvluchten. Giovanni Junior, het neefje van Alessandro, liet echter van alles toevoegen aan het huisje, dat voortaan bekend kwam te staan als ‘Villaggio Medioevale’ (Middeleeuws Dorp). Weer later, in 1916, liet Giovanni allerlei uiltjes aanbrengen op en aan het huis. Zijn fascinatie voor deze vogels grensde aan obsessie, en het is vanaf dan dat de naam ‘Villino delle Civette’ (Huisje van de Uilen) in gebruik raakt. In de jaren daarna werden er nog verschillende aanpassingen gedaan, voornamelijk decoraties in Liberty-stijl. Het Uilenhuisje leed na de dood van Giovanni Junio zware schade: als gevolg van de tijdelijke bewoning door Amerikaanse troepen, van algehele verwaarlozing in de jaren daarna en van een brand in 1991. Dankzij grondige restauratiewerkzaamheden die tussen 1992 en 1997 plaatsvonden, is het Casina delle Civette echter weer in volle glorie hersteld.

VILLA TORLONIA BEZOEKEN
Musei di Villa Torlonia
Via Nomentana 70
Open: dinsdag t/m zondag 9.00-19.00 (de kassa sluit 45 minuten eerder)
Bezoek de website voor meer informatie

 

Advertenties

2 gedachten over “Via A. Torlonia: van de Spaanse Trappen tot Mussolini’s bunkers

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s