De kracht van verlegenheid

Wat hebben een cover van Time Magazine anno 2012 en een oude Griekse mythe met elkaar gemeen?

Midden in het Amerikaanse verkiezingsgeweld, waarin media appearance en performance hoogtij vieren, pleit Time Magazine, middels een prachtig omslag, voor een herwaardering van de verlegenheid. De samenleving, aldus Bryan Walsh in het artikel, heeft vooral affiniteit met extroverte mensen, terwijl introvert en verlegen zijn vaak negatief beoordeeld wordt. Niet altijd de meest wijze weg, volgens Walsh.

Schuilt er inderdaad kracht in verlegenheid? Een van de meest gereproduceerde schilderijen (op kaarten, posters, en mokken) is Amor en Psyche, geschilderd door William Bouguereau in 1890. De kunstenaar heeft een niet al te beste reputatie onder kunsthistorici en het schilderij in kwestie is zoals gezegd een eigen, commercieel leven gaan leiden op kussenslopen en aanverwante zaken. Als we die voorkennis even achter ons laten en dit werk bekijken in het kader van de verlegenheid waar Times over praat, schuilt er misschien toch iets bijzonders in.

Amor, beter bekend als Cupido, was de zoon van Venus (godin van de liefde) en Mars (god van de oorlog). Van zijn vader nam hij wapens (in de vorm van pijlen) over, zijn moeder gaf hem een liefdevol doel om op te schieten. Zo gebeurde het dat Amor de harten van mens en god in vuur en vlam kon zetten.

De onvermijdelijke dag kwam dat de goddelijke Amor zelf verliefd werd, op een mens van vlees en bloed. Psyche was haar naam en ze was het mooiste meisje dat er bestond. Via een list bracht hij haar naar een afgelegen kasteel zonder zijn identiteit bekend te maken. Overdag liet hij haar alleen, maar ’s nachts kwam hij als geheimzinnige minnaar, die niet gezien mocht worden, bij haar. Op een nacht kon Psyche haar nieuwsgierigheid niet meer bedwingen en ontstak ze een olielamp. Amor schrok wakker en wist niet hoe snel hij weg moest komen, nu zijn goddelijke identiteit was onthuld. Radeloos bleef Psyche zoeken naar haar verloren geliefde, maar de rancuneuze Venus voorkwam keer op keer dat ze hem vond. Oppergod Jupiter kreeg medelijden bij het zien van het onbeantwoorde liefdesvuur van Amor en maakte Psyche onsterfelijk, zodat een hemels huwelijk voltrokken kon worden.

Bouguereau liet zich inspireren door dit verhaal en vereeuwigde de jonge geliefden als twee lieftallige putti. De tederheid en zoetsappigheid spatten van het doek af, niet in de laatste plaats dankzij de in olieverf gevangen verlegenheid van de kleine Psyche. Met haar neergeslagen ogen, de lichte blos en de zoete zachtheid van haar hele wezen, zou ze bijna de verpersoonlijking van de verlegenheid kunnen voorstellen. Times bracht de kracht van verlegenheid in woord, Bouguereau deed het anderhalve eeuw geleden in beeld.

Advertenties

Een gedachte over “De kracht van verlegenheid

  1. Pingback: Amor & Psyche: de liefde en de geest « Orpheus kijkt om

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s