Musea

Cursus mummiekisten repareren

Op dinsdag 4 juni kun je in het Rijksmuseum van Oudheden een seminar bijwonen over de restauratie van Egyptische mummiekisten. De bijeenkomst wordt georganiseerd in samenwerking met de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en alle geïnteresseerden zijn welkom. Klik op deze link voor meer informatie.

Foto: Rijksmuseum van Oudheden

Nederlanders en het oude Nabije Oosten

Grafreliëf van moeder en dochter (uit Palmyra, 200-225 na Chr.). Foto: Rijksmuseum van Oudheden

De collectie Nabije Oosten van het Rijksmuseum van Oudheden is vanaf nu te zien in een nieuwe opstelling. De vernieuwde afdeling zien hoe duizenden jaren oude voorwerpen in het museum terechtkwamen. Nederlandse archeologen, verzamelaars en wetenschappers speelden daarin een onmisbare rol. In de negentiende en twintigste eeuw leidde dat tot bijzondere avonturen.

Verhalen over een bijzondere collectie
Schatten uit een Syrische bergtempel, gouden oorringen uit Perzië en stenen reliëfs met portretten van beroemde koningen; archeologische wetenswaardigheden en verhalen over de omzwervingen van deze bijzondere vondsten zijn de rode draad in de nieuwe presentatie. Zo ontdek je bijvoorbeeld waarom 1929 een belangrijk jaar was voor de collectie Nabije Oosten en wie de eerste Nederlander was die archeologische opgravingen uitvoerde in Babylon.

Nederlanders en het Nabije Oosten
De uitwisseling tussen Nederlanders en het Nabije Oosten gaat eeuwen terug. Friese en Hollandse kruisvaarders reisden achthonderd jaar geleden al naar Jeruzalem. Later berichtten ontdekkingsreizigers over fascinerende ruïnes en in de Gouden Eeuw stonden veel kabinetten vol ‘oosterse’ rariteiten. De afgelopen tweehonderd jaar trokken Nederlandse archeologen en onderzoekers naar het Nabije Oosten. Ze gingen er op zoek naar de geschiedenis van invloedrijke, verloren beschavingen. De spectaculaire ontdekkingen die ze deden zijn terug te vinden in de collectie.

Onmisbare schakel
Het Rijksmuseum van Oudheden verwierf sinds zijn oprichting in 1818 een omvangrijke collectie uit het Nabije Oosten. Voor archeologen is dat het gebied dat reikt van het huidige Turkije tot en met het Arabisch schiereiland, en van Libanon tot Afghanistan. De meer dan 18.000 voorwerpen bestrijken een periode van ruim dertienduizend jaar. Door de uitwisseling tussen culturen in dit gebied, vormt het Nabije Oosten een onmisbare schakel tussen het oude Egypte en de Grieken en Romeinen. Daarmee is het ook een onmisbare schakel tussen de andere collecties van het Rijksmuseum van Oudheden.

Plan hier je bezoek aan het Rijksmuseum van Oudheden!

De leukste kunst-apps

Ben je zo’n kunstliefhebber dat je het liefst alle grote musea ter wereld zou bezoeken, en nog liever ’s werelds mooiste kunst altijd bij de hand hebt? Tenzij je schatrijk bent en over zeeën van tijd beschikt, wordt het helaas lastig om die droom waarheid te maken. Wat je wel kunt doen, is heel veel mooie kunst-apps downloaden op je telefoon of iPad. The next best thing!

Rijksmuseum

Met de app van het pas heropende Rijksmuseum heb je alle meesterwerken uit de collectie altijd op zak. Met de ingebouwde social media-functies kun je je favoriete kunstwerken bovendien direct met de hele wereld delen.

Uffizi Touch

De Galleria degli Uffizi in Florence is een van de oudste musea in Europa. Ben je er nog nooit geweest? Met de app Uffizi Touch kun je de hele collectie thuis ontdekken – in mooie, hoge resolutie beelden. Zoek op kunstenaar, periode of plaats.

Musée du Louvre

Meer dan 100 meesterwerken uit het Louvre in je broekzak? Dat kan met de vernieuwde app van het mooiste museum van Parijs. De app geeft je de mogelijkheid om meer dan 500 beelden te bekijken en naar hartenlust in- en uit te zoomen. Daarnaast is er een ‘news feed’-functie, zodat je ook van alle evenementen op de hoogte blijft.

Art authority

Je kunstkennis bijspijkeren? Dat kan met de app Art Authority. De app is gevuld met meer dan 60.000 werken van 1000 verschillende (Westerse) kunstenaars. Kies een artiest op basis van stroming of naam en vind meteen precies de werken die daarbij horen.

Art History Test

Denk je een kunstkenner te zijn? Test je kennis met deze Art History Test in app-vorm. Probeer of je de titel, kunstenaar of het jaartal weet op basis van een afbeeldingen van bekende kunstwerken!

Rome in beeld: Capitolijnse kopstukken

Het Capitool – om precies te zijn de Santa Maria in Aracoeli – is misschien wel de beste plek om een reis door Rome te beginnen. Bovenop deze heuvel bevindt je je niet alleen op de plek waar alles begon, maar krijg je ook een mooi overzicht van de geschiedenis van Rome voorgeschoteld in de vorm van een prachtig uitzicht.

Rondom het paard
Nadat je van het uitzicht hebt genoten is het tijd om bij het begin te beginnen en in de geschiedenis van het vroegste Rome te duiken. Loop in de richting van het Campidoglio, het plein waarop Marcus Aurelius al eeuwenlang fier zijn paard bestiert, en koop een kaartje voor de Capitolijnse Musea, waar je een prachtige collectie kunst uit de Romeinse oudheid kunt bewonderen. De collectie van de Capitolijnse Musea is verdeeld over twee gebouwen: het Palazzo dei Conservatori en het Palazzo Nuovo (het gebouw in het midden, achter het ruiterstandbeeld, is het stadhuis van Rome). Hieronder vast een voorproefje: Capitolijnse kopstukken in beeld!

Traktatie
Het Palazzo dei Conservatori en het Palazzo Nuovo zijn verbonden door een ondergrondse gang, de Galleria Lapidaria oftewel de Stenengallerij. Hier kun je niet alleen een uitgebreide collectie inscripties bekijken, maar ook mijn favoriete plek in het museum vinden: het Tabularium. Daar word je getrakteerd op een fenomenaal uitzicht over het lager gelegen Forum Romanum.

Via A. Torlonia: van de Spaanse Trappen tot Mussolini’s bunkers

In Rome liggen de verhalen uit het verleden letterlijk op straat. Aan de hand van straatnamen die je op de bordjes – sinds 1814 van marmer dankzij paus Pius VII – kunt lezen, wandel je de geschiedenis van de eeuwige stad letterlijk achterna. Vrijwel iedere via, vicus of viale is namelijk vernoemd naar een persoon of gebeurtenis die het leven van de stad Rome op de een of andere manier getekend heeft.

Vandaag wandelen we over de Via Alessandro Torlonia en nemen meteen een kijkje in het aangrenzende park dat dezelfde familienaam draagt, Villa Torlonia.

Casino Nobile, Villa Torlonia

DE FAMILIE TORLONIA

Sommige familienamen duiken in Rome zo vaak op dat je wel aanvoelt dat ze op de een of andere manier een stempel op de geschiedenis van de stad hebben gedrukt. Borghese, bijvoorbeeld, of Barberini. Een naam die wat minder bekend is, maar waar een straat en een heel park naar is vernoemd, is Torlonia.

Hoewel de Via Alessandro Torlonia even buiten het centrum van de stad ligt, aan de Via Nomentana, begint het verhaal van de familie hartje stad, bij de Spaanse Trappen. De familie Torlonia dreef daar, op Piazza di Spagna, handel in stoffen en kleermaken. Die handel floreerde zo dat de Torlonia’s het zich konden permitteren een eigen, kleine bank op te richten.

De vergaarde rijkdom leverde hen tevens een zekere status op: de familie Torlonia zou een van de laatste Romeinse families zijn die een adellijke titel van de paus ontving. De familienaam Torlonia is in de Romeinse volksmond in de loop der jaren synoniem geworden voor onmetelijke rijkdom.

PRACHTIG PARK

Giovanni Torlonia kocht in 1797 een wijngaard aan de Via Nomentana, een van de uitvalswegen van Rome. Hij liet het groene gebied door Giuseppe Valadier inrichten als een prachtig park, volgens de laatste Europese ‘mode’ in de landschapsarchitectuur. Villa Torlonia werd een oase van groen in de stad, met fonteinen, wandelpaden en een centraal landhuis (Casino Nobile). Tegenwoordig is het Casino Nobile een museum, waar je de kunstcollectie van de familie kunt bewonderen (onder andere werk van Canova) en waar momenteel de tentoonstelling Tesori di Luigi XIV. Arazzi di Raffaello, Vouet, Rubens e Le Brun huist.

EEN HUIS VOOR MUSSOLINI

Halverwege de 20ste eeuw, toen de familie Torlonia het Casino Nobile niet meer in gebruik hadden, vond een ander gezin er onderdak. Voor het symbolische bedrag van 1 Lire per jaar mocht de familie Mussolini er zijn intrek nemen. Tot ongeveer 1943 woonden ze er prinsheerlijk, maar vanaf de latere oorlogsjaren begon Benito Mussolini te vrezen voor zijn leven – en dat van zijn familie. Hij maakte van de wijnkelders in Villa Torlonia zijn schuilplaats; ze werden omgebouwd tot stevige bunkers. Nadat Mussolini en zijn gezin gevlucht waren werd het hele park van de Villa Torlonia in gebruik genomen door de geallieerden. De oorlog beschadigde het park flink, maar inmiddels is alles weer in oude glorie hersteld. Dit jaar wordt begonnen met een nieuw project in het park van de Villa Torlonia: het Museo della Shoah di Roma (het Holocaust Museum).

HET UILENHUISJE

Tegenwoordig is het park van de Villa Torlonia een heerlijk rustige, groene bezienswaardigheid in Rome, op gepaste afstand van de drukte van mega-monumenten als het Colosseum en de Sint-Pieter. Je kunt op het terras van La Limonaia een kopje koffie drinken of uitgebreid lunchen, een stukje wandelen tussen het groen en natuurlijk het museum bezoeken. Mijn persoonlijke favoriet ligt wat achter in het park verscholen: het Casina delle Civette, oftewel het ‘uilenhuisje’. Dit gebouw is een vreemd aandoende mix van architectonische stijlen, die het geheel een uiterlijk geven dat zowel aan Zwitserse Alpen als aan sprookjes doet denken.

Casina delle Civette (detail), Villa Torlonia

Tot 1938 was dit het huis van de ietwat zonderlinge Giovanni Torlonia junior. Het werd al in 1840 gebouwd in opdracht van Alessandro Torlonia en stond oorspronkelijk bekend als de ‘Capanna Svizzera’ (Zwitserse Hut), een informele plek om de wat stijvere villa af en toe te kunnen ontvluchten. Giovanni Junior, het neefje van Alessandro, liet echter van alles toevoegen aan het huisje, dat voortaan bekend kwam te staan als ‘Villaggio Medioevale’ (Middeleeuws Dorp). Weer later, in 1916, liet Giovanni allerlei uiltjes aanbrengen op en aan het huis. Zijn fascinatie voor deze vogels grensde aan obsessie, en het is vanaf dan dat de naam ‘Villino delle Civette’ (Huisje van de Uilen) in gebruik raakt. In de jaren daarna werden er nog verschillende aanpassingen gedaan, voornamelijk decoraties in Liberty-stijl. Het Uilenhuisje leed na de dood van Giovanni Junio zware schade: als gevolg van de tijdelijke bewoning door Amerikaanse troepen, van algehele verwaarlozing in de jaren daarna en van een brand in 1991. Dankzij grondige restauratiewerkzaamheden die tussen 1992 en 1997 plaatsvonden, is het Casina delle Civette echter weer in volle glorie hersteld.

VILLA TORLONIA BEZOEKEN
Musei di Villa Torlonia
Via Nomentana 70
Open: dinsdag t/m zondag 9.00-19.00 (de kassa sluit 45 minuten eerder)
Bezoek de website voor meer informatie

De schatten van Lodewijk XIV in Rome

Eerder deze week waren we in de Villa Borghese in Rome. Hoewel Villa Borghese veruit het meest bekend is, zijn er nog veel meer stadsparken (vaak ‘villa’ genoemd in het Italiaans) te vinden in de eeuwige stad.

In het prachtige park van de Villa Torlonia, even buiten het centrum van Rome, staat een kleine stadsvilla, het Casino Nobile. Tot en met 5 mei kun je daar de schatten van Lodewijk XIV bewonderen, tijdens de tentoonstelling Tesori di Luigi XIV. Arazzi di Raffaello, Vouet, Rubens e Le Brun. Er zijn vijf wandtapijten te bewonderen, gemaakt op basis van ontwerpen van Rafaël Santi, Simon Vouet, Peter Paul Rubens en Charles Le Brun.

De tapijten waren eens in bezit van de beroemde Franse koning Lodewijk XIV en zijn speciaal voor de tentoonstelling naar Villa Torlonia verhuisd. De tentoonstelling is ontstaan naar aanleiding van de vierde editie van de Settimana della Cultura Francese (Le Jours de France à Rome), die eerder dit jaar plaats vond.

Samson en de Filistijnen, Vouet (Foto: Musei di Villa Torlonia)

Constantijn en Crispus, Rubens (Foto: Musei di Villa Torlonia)

De genezing van een lamme, Rafaël (Foto: Musei di Villa Torlonia)

TENTOONSTELLING BEZOEKEN
Tesori di Luigi XIV. Arazzi di Raffaello, Vouet, Rubens e Le Brun
(Schatten van Lodewijk XIV. Wandtapijten van Rafaël, Vouet, Rubens en Le Brun)
t/m 5 mei 2013
Casino Nobile, Villa Torlonia
openingstijden: 9:00-19:00
(maandag gesloten)

Rome: musea in en om Villa Borghese

Gisteren wandelden we ontspannen door het park van de Villa Borghese, vandaag is het tijd om deze mooie buurt in Rome verder te verkennen. Villa Borghese herbergt een aantal fantastische musea en is daarom een absolute must voor kunstliefhebbers.

Galleria Borghese

Caravaggio’s Jongen met fruitmand in de Galleria Borghese. Foto: Wikimedia

Na die van de Vaticaanse Musea is de kunstcollectie die huist in de 16de-eeuwse Galleria Borghese de belangrijkste van Rome. Je vindt er onder meer werken van Bernini, Rafaël, Caravaggio, Titiaan en Rubens.

Piazzale del Museo Borghese 5
Bezoek de website!

Museo Nazionale Etrusco di Villa Giulia

Villa Giulia. Foto: Wikimedia

Aan de rand van het park Villa Borghese vind je het Museo Nazionale Etrusco di Villa Giulia, het nationale museum van Etruskische kunst. Het palazzo dateert uit de 16de eeuw en was ooit het zomerverblijf van paus Julius III en herbergt sinds 1889 een indrukwekkende collectie schatten van de Etruskische beschaving. Beroemd is de terracotta sarcofaag waarop een overleden echtpaar in gebeeldhouwde vorm zichtbaar is, nog in een bijna perfecte staat.

Piazzale di Villa Giulia 9
Bezoek de website!

Galleria Nazionale d’Arte Moderna

Galleria Nazionale d’Arte Moderna. Foto: Wikimedia

Een overblijfsel van de Wereldtentoonstelling van 1911 in Rome: het nationale museum voor moderne kunst. Hier vind je nu eens geen meesters van de barok of renaissance, maar uitsluitend werken van Italiaanse kunstenaars uit de 19de en 20ste eeuw (o.a. Marini, De Chirico). De collectie omvat ook internationale kunst uit dezelfde periode, bijvoorbeeld van Kandinsky en Mondriaan. Drink na afloop van een bezoek aan de GNAM even een cappuccino of espresso op het terras van het heerlijk rustige museumcafé.

Viale delle Belle Arti 131
Bezoek de website!

De oudheid in Florence: topstukken

Er zijn veel redenen om Florence te bezoeken: de prachtige Dom, Michelangelo’s David, de eindeloze kunstschatten van de Uffizi. En: het archeologisch museum.

Veel toeristen slaan het archeologisch museum over, moe als ze zijn van alle pracht en praal die al aan hun ogen voorbij ging. Ze weten niet wat ze missen, want het behoort zeker tot de hoogtepunten van de stad. Om een indruk te krijgen welke schatten uit de (voornamelijk Etruskische) oudheid zich hier verborgen houden, volgen hieronder drie topstukken uit de collectie.

De Chimaera; het broertje van de hellehond Cerberus, een mythisch monster dat bestaat uit delen van een leeuw, een geit en een slang. Deze bronzen Chimaera (4de eeuw v.Chr.) werd gevonden in de buurt van Arezzo.

‘Deksel’ van een Etruskische sarcofaag, waarop een echtpaar is afgebeeld

De François Krater, een gigantische zwartfigurige vaas waarvan de scherven werden gevonden door archeoloog Alessandro François, in een Etruskisch graf in Chiusi.

HET MUSEUM BEZOEKEN?

Museo Archeoligico Nazionale
Piazza Santissima Annunziata
Dag. geopend tussen 08:30-14:00,
op di t/m vrij tussen 08:30-19:00
Toegangsprijs: € 4,00

Op zaterdagen is ook de binnentuin van het museum geopend!

Het oude Rome in een elektriciteitscentrale

Foto: © Centrale Montemartini

Rome is een stad van uitersten. Pelgrims nemen de woorden van de paus op met hun iPhone, de nieuwste mode flaneert over duizend jaar oude straten, scooters razen langs zacht schuifelende nonnen… Juist in het combineren van oud en nieuw – waartoe de stad min of meer gedwongen is – blinkt Rome uit.

Een prachtig voorbeeld van hoe oud en nieuw samengaan en tot weer iets nieuws kunnen leiden, vind je in het mooiste museum van de stad: de Centrale Montemartini. Tot 1963 was dit gebouw nog een functionerende elektriciteitscentrale, in 1911 opgetrokken naar een ontwerp van de ingenieur Giovanni Montemartini.

EEN NIEUW LEVEN
Sinds de jaren zestig van de vorige eeuw is de centrale als zodanig echter langzaam uit gebruik geraakt. Men begon de ruimte als opslagplaats te gebruiken, totdat de Capitolijnse Musea, verderop in het hart van het centrum, er de perfecte plek in zagen om het deel van de collectie dat door gebrek aan ruimte in hun kelders lag te verstoffen, alsnog aan het publiek tentoon te kunnen stellen.

Zo gedacht, zo gedaan: in de oude elektriciteitscentrale Montemartini huist tegenwoordig een geweldige collectie antieke sculpturen en andere kunstwerken uit de oudheid.

Foto © Centrale Montemartini

Foto: © Centrale Montemartini

Neem een virtuele tour door de Centrale Montemartini (klik op de foto)

BEZOEKEN
Centrale Montemartini
Via Ostiense 106, Roma
Prijs: € 6,50 p.p.
www.centralemontemartini.org

Tip! Koop bij de kassa van de Capitolijnse Musea meteen een combinatieticket, waarmee je ook toegang hebt tot de Centrale Montemartini (te bezoeken op een andere dag/tijdstip naar keuze).

Koffie met Bramante en Rafaël

Het Chiostro del Bramante in Rome

Gisteren werden de Sibillen geïntroduceerd, de waarzegsters van het oude Rome die de toekomst voorspelden in Griekse hexameters. Hoewel Michelangelo’s Sibillen, op het wereldberoemde plafond van de Sixtijnse Kapel, de meeste aandacht hebben gekregen, zijn de vrouwelijke profeten uit de oudheid ook elders in Rome te vinden. Je kunt ze bijvoorbeeld vinden op een prachtige, verstilde plek midden in de stad, net achter de chaos van Piazza Navona.

CHIGI’S RIJKDOM

Die andere grote meester van de 16e eeuw, Rafaël, maakte in 1515 een meer dan zes meter brede schildering van de Sibillen. Hij deed dat in opdracht van een rijke bankier uit Siena met de naam Agostino Chigi. Chigi’s rijkdom had hem ver gebracht: de paus gaf hem toestemming om twee kapellen in de Santa Maria della Pace, een kerk in het centrum van Rome, voor zichzelf te houden.

Het fresco is een prachtig voorbeeld van perfecte en elegante schoonheid zoals gezien door Rafaëls renaissance-ogen. De kijker ziet hemelse engelen die een goddelijke boodschap komen brengen, en de Sibillen die de boodschap op aarde verkondigen. In de iconografie van de renaissance hadden de Sibillen een rol van betekenis, zoals ook blijkt uit de afbeelding van deze waarzegsters op het plafond van de Sixtijnse Kapel. Een verklaring voor de populariteit van de Sibillen is dat deze ‘heidense profeten’ volgens de Kerkvaders en andere christelijke auteurs de komst van Christus hadden voorspeld.

De Sibillen van Rafaël

Je kunt dit fresco bewonderen in de Santa Maria della Pace, de kerk aan het einde van het schilderachtige straatje Via della Pace. Nog mooier wordt het echter wanneer je Rafaëls meesterwerk bekijkt vanuit het kunstwerk van een andere grote meester: architect Donato Bramante.

BRAMANTE IN ROME

Bramante (1444-1515) had al een carrière achter de rug als hofarchitect en schilder in Milaan, toen zijn opdrachtgever (groothertog Ludovico Sforza) verdreven werd door de Fransen. Bramante trok naar Rome, waar hij meer kans op werkgelegenheid had. Paus Julius II (della Rovere) bezorgde hem inderdaad verschillende opdrachten, waardoor hij zich al snel kon meten met die andere beroemde architect (en schilder): Michelangelo.

Het was het jaar 1500 toen Bramante van een zekere kardinaal Oliviero Carafa de opdracht kreeg om bij de Chiesa di Santa Maria della Pace een kloostergang te ontwerpen. Bramante maakte er een prachtig gebouw van, dat een rust en elegantie uitstraalt die ook de bezoeker van nu niet kan ontgaan. Het werd een typisch voorbeeld van renaissancearchitectuur, met een rechthoekige plattegrond, en een opbouw in twee verdiepingen met elk hun eigen stijl.

Bekijk het Chiostro del Bramante met Google Streetview.

Toegang naar de Sibillen via de loggia

KOFFIE IN HET CHIOSTRO

Tegenwoordig kun je bij Bramante op de koffie gaan. Caffettaria Dart is gevestigd in de loggia op de tweede verdieping, waar je plaats kunt nemen op de ‘stoeltjes’ die onderdeel zijn van Bramante’s architectonische ontwerp en die eens in gebruik waren van de monniken. Om er te komen loop je voorbij de kassa naar binnen. Wil je toegang tot de rest van het Chiostro, een cultureel centrum waar vaak prachtige tentoonstellingen worden georganiseerd, dan zul je een kaartje moeten aanschaffen.

BEZOEKEN
Chiostro del Bramante
Arco della Pace 5
www.chiostrodelbramante.it