Montaigne

Het zwaard, de pen en de toga: een zomer met Montaigne

Michel de Montaigne beschreef in de 16de eeuw morele en filosofische vraagstukken en pionierde in het genre van de essay. Als een van de eersten schreef hij, in psychologische zin, over zichzelf. Twijfel was zijn motto en devies, ‘Wat weet ik?’ was de filosofische vraag die hij zichzelf steeds weer stelde. Hij las veel en liet…

IMG_3986

Juvenalis over het ontvluchten van de grote stad en rust opzoeken

Eigenlijk is de derde satire, geschreven rond het jaar 120, het meest beroemd omdat er een zo duidelijk voorbeeld van haat tegen ‘nieuwkomers’ in voorkomt (‘die Griekse droesem, waar die stad van ons verziekt van is’). Aan het woord is satiredichter Juvenalis (ca. 60-140), ‘die stad’ is natuurlijk Rome. Wie heeft er niet eens gedroomd…

Marcus Auerlius

Keizer-filosoof Marcus Aurelius over leven in het hier en nu

Bijna tweeduizend jaar vóór de wereld viel voor Eckhart Tolle’s The Power of Now schreef de Romeinse keizer en filosoof Marcus Aurelius al veelvuldig over leven in het ‘hier en nu’. Zijn gedachten hierover schreef hij op aan de oevers van vreemde rivieren, tijdens veldtochten die hij gedwongen was te ondernemen. Een mensenleven – een…

Seneca

Seneca over kwetsbaarheid

De deugd is vrij. Onschendbaar. Onbeweeglijk, onwrikbaar. Niemand houdt ervan om gekwetst te worden. Je voelt je aangevallen, onzeker, gaat misschien zelfs wel aan jezelf twijfelen. De Romeinse filosoof Seneca (ca. 4 v.Chr. – 65 n.Chr.) schreef er een heel traktaat over. Hoe kun je je wapenen tegen je eigen kwetsbaarheid? Ga de uitdaging aan!…

benedictus-de-spinoza

Het goede leven volgens Spinoza, de beroemdste filosoof van Nederland

Hij is de beroemdste filosoof van Nederland en gaf mede vorm aan de geschiedenis van het westerse denken: Spinoza. Zijn meest bekende werken zijn Ethica en Tractatus Politicus (Staatkundige verhandeling), een van de oudste pleidooien voor vrijheid van meningsuiting die we kennen. Onlangs verscheen Spinoza’s Staatkundige verhandeling, voor het eerst sinds 1901, in een nieuwe Nederlandse vertaling. Spinoza’s…

1475978_549072888518444_364920159_n

Geluk, híer vind je het (volgens Seneca)

Een zoektocht naar geluk kan eindeloos duren. Moet je succesvol zijn om gelukkig te worden? En wat is dan jouw definitie van succes; moet je daarvoor bewonderd worden door anderen? Volgens de Romeinse filosoof Seneca is krampachtig zoeken naar geluk in elk geval wel het laatste wat je moet doen. Pas wanneer je eerst eens rustig…

caravaggio-saint-jerome

Cicero over het geheim van goed ouder worden

‘Iedereen hoopt een hoge leeftijd te bereiken, maar zodra die dan is bereikt spreekt men er kwaad van.’ Wat is dat toch met ouderdom; waarom zijn wij mensen vaak zo ongelukkig met het simpele en onontkoombare feit dat we ouder worden? Een ding is zeker: de wens om altijd jong te blijven is niet van…

goethe

Goethe over hoe je je wensen kunt waarmaken

De grote dichter en filosoof Johann Wolfgang von Goethe (1749-1832) heeft me altijd gefascineerd. In de eerste plaats omdat hij, net als ik, tot over zijn oren verliefd was op Rome en de oudheid. ‘Wer Rom gesehen [hat], kann nie mehr glücklich, aber auch nie mehr unglücklich werden,’ schreef hij over de stad waar hij…

Rembrandt, Aristoteles met een buste van Homerus

Vind jouw eigen weg naar geluk met Aristoteles

En toen ik mijn blik wat meer omhoog liet gaan, zag ik de meester van allen die weten, Aristoteles, zitten in een kring van filosofen, die allen hun ogen op hem gericht hielden en hem met eerbewijzen overlaadden: ik zag daar Socrates en Plato, die dichter bij hem staan dan alle overige filosofen. Deze passage…

Jean-Baptiste Greuze, Septimius Severus en Caracalla

Klassiek leiderschap volgens Macchiavelli

In 1513 schreef Machiavelli vanuit zijn ballingsoord in een brief aan een vriend: Vier uur lang verveel ik me geen moment. Ik vergeet mijn narigheid, ben niet langer bang voor de dood. Van mijn aantekeningen heb ik een boekje gemaakt. Het heet De vorst. Daarin probeer ik antwoord te geven op de vraag hoe je…

Socrates treedt zijn dood zonder angst tegemoet (Jacques-Louis David, 1787)

Over faalangst, en filosofieën om er je voordeel mee te doen

‘Rock bottom became the solid foundation on which I rebuilt my life,’ sprak J.K. Rowling in juni 2008 tegen een groep pas afgestudeerden van Harvard. Het onderwerp van haar speech? De voordelen van falen. Eerder schreef ik al, naar aanleiding van een prachtig boekje van Jannah Loontjes, over het fenomeen faalangst bij schrijvers. Vallen en…

Epicurus

De grenzen van geluk volgens Epicurus

‘Hij was de ontdekker van de waarheid, de architect van het geluk.’ Met deze woorden eerde Cicero in 44 v.Chr. de Griekse filosoof Epicurus, die zelf op dat moment al tweehonderdvijftig jaar dood was. Zijn filosofie daarentegen, was nog springlevend. In alle grote steden in het Middellandse Zeegebied – destijds min of meer het centrum…

790px-The_Young_Cicero_Reading

Succes: het geheim van Cicero

Over Marcus Tullius Cicero, die leefde tussen 106 en 43 v.Chr., is relatief veel bekend. Je zou kunnen zeggen dat ook dat gegeven, naast de succesvolle carrière die hij bij leven doorliep, vooral te danken is aan zijn goede pr. Wie was die Cicero eigenlijk, en waarom was juist hij zo’n succesvolle advocaat in het oude Rome?…

seneca-rubens

Hoe je kunt leren tevreden te zijn: 5 tips van Seneca

Heb je weleens het gevoel dat je als een soort slechte slaper door het leven gaat? De hele tijd draaien en weer anders gaan liggen, totdat van pure uitputting de slaap komt. Met andere woorden: om de zoveel tijd richt je je leven (of delen ervan) anders in, maar niets voelt echt goed. Uiteindelijk doe…

Holstee

Een filosofisch begin van de week

Om de week goed te beginnen: de quote van oude en nieuwe denkers en doeners die ik wekelijks deel, ter inspiratie. Deze week is het eigenlijk geen quote, maar een heel manifest. Misschien wel het meest beroemde manifest van mijn generatie: de Holstee Manifesto. Oud & nieuw Je hebt het vast weleens ergens zien hangen of voorbij…

Uitgelicht

De kunst van het kijken: wat je allemaal mist

De kunst van het kijken Vandaag een quote uit de best-of reading list met filosofische boeken uit 2013, zoals samengesteld door Brainpickings. De auteur is modern filosofe en cognitief wetenschapper Alexandra Horowitz, en het onderwerp ‘de kunst van het kijken’. “Right now, you are missing the vast majority of what is happening around you. You are…

14798863_m

De business van filosofie

We blijven ook vandaag nog even in filosofische sferen op Orpheus kijkt om. Op het eerste gezicht lijkt filosofie vaak wat ongrijpbaar, en de link tussen filosofie en business ver te zoeken. Business & philosophy De bekende schrijver en moderne filosoof Alain de Botton denkt daar al jaren anders over. Hij schreef er deze week…